Kalp yetmezliği ve semptomları

 Kalp kası vücudun beslenmesi için gereken kanı pompalayamayacak kadar güçsüzleştiğinde bu duruma konjestif kalp yetmezliği denir. Miyokardiyal güçsüzlük de denilen konjestif kalp yetmezliği, günümüzde en sık rastlanan hastalıklardan biridir.

Konjestif kalp yetmezliği, hastanelere en sık başvurulan ve 65 yaş altı ölümlerin en sık görülen nedenidir. Yaşlılarda daha sık görülen bu durum, uzayan yaşam süresi de göze alındığında sağlık sektöründe en çok önem verilen konulardan biri haline gelmektedir.

 

Kalp yetmezliği semptomları:

·         Strese dayanıklığın azalması

·         Yorgunluk

·         Güçsüzlük dönemleri

·         Bazı hastalarda diz ve bacak gibi dokular su toplar. Ciğerin su topaması sonucu, özellikle yata pozisyonda nefes darlığı ve öksürme görülür

·         Bazı hastalarda kalp ritim bozuklukları görülür


Kalp yetmezliğinin olası nedenleri

Konjestif kalp yetmezliğinin olası nedenleri kalp krizleri (ayrıca miyokardiyal enfarktüs olarak da bilinir), kalp kapakçığı hastalıkları, kronik yüksek tansiyon ve kalp kası iltihabı (miyokardit) olarak sıralanabilir. Hastaların önemli bir kısmında genetik yatkınlık, örneğin, bir konjenital kalp defekti vardır. Çok yavaş, çok hızlı ya da düzensiz kalp atışları da zamanla kalp kasını olumsuz yönde etkileyerek güçsüzleşmesine neden olur.

Konjestif kalp yetmezliğinin nedeni bazı durumlarda bilinemez. Hastalar genellikle yüksek tansiyonları ya da zarar görmüş damarları olduğunu bilir ancak çoğu zaman, bu durumun zaman geçtikçe kalp kaslarını güçsüzleştirerek kalplerine böyle bir zarar verebileceğini bilmezler.

 

Kalp büyümesi

Eğer kalp kası hipertansiyon gibi hastalıklar dolayısıyla sürekli baskı altında ise, kalbin boyutları ve ağırlığı değişebilir. Kalp de, diğer tüm kaslar gibi, artan kan ihtiyacını karşılayabilmek için daha fazla kas dokusu geliştirir.

 

Sol ventrikülün büyümesi

Çoğu konjestif kalp yetmezliği hastasında, sol ventrikül geç kasılır. Ventrikül yeterince kan ile dolmadığından pompalama fonksiyonunu kaybeder. Vücut, ventrikülün büyümesini sağlayarak pompalama özelliğini geri kazanmaya çalışır.

 

Kalp yetmezliğinin sonuçları

Kalp yetmezliği herhangi bir belirti göstermediğinde kompanse konjestif kalp yetmezliği denir. Zamanla kalp kası güçsüzleşerek yeterince kasılamaz. Bu ayrıca sistemsel dolaşıma giden kan miktarını da azaltır.

Kalp dokusu zamanla ölür ve hatta bir yara dokusu oluşur. Kalp çıkışının azalması uzun dönemde birçok etkiye sahiptir. Öncelikle hasta nefes darlığı çeker ve bacaklarında şişme olur. Fiziksel aktivite sırasında gerekli oksijen ve besin miktarı azalır. Daha sonra bu durum dinlenme sırasında da gözlenir. Nefes darlığı ilerler ve hasta daha sık dinlenme ihtiyacı duyar. 

 

Telafi edici mekanizmalar

Konjestif kalp yetmezliği başladığında kalp, dolaşımı devam ettirebilmek ve kalp hastalığından kaynaklı durumları kompanse etmek için yapısal ve işlevsel değişiklikler gösterir:

·         Ventriküler kas dokusu artar (hipertrofi)
Kalp kası güçlenerek özellikle sol ventrikülde kalınlaşır. İlk olarak, kalbin kontraktilitesi artar. Kas büyümesi devam ederse sertleşerek elastikiyetini kaybeder. Sonuçta bu durum sistemsel dolaşıma giden kan miktarını azalmasına neden olur.

·         Ventriküller büyür (dilatasyon)
Ventriküller genişleyerek kardiyak hacmi arttırır. Başta bu durum ventriküllerin daha çok kanla dolarak daha fazla kan pompalamasına yardımcı olur. Uzun vadede bu büyüme kalbin kasılma özelliğini bozar ve kalp kas hücrelerine zarar verir. Kalp kapakçıkları kas dokusu gibi genişleyemediğinden ilerleyen dönemde sızdırmaya başlarlar (mitral yetmezliği). Bu iki durum da pompalanan kanın azalmasına neden olur.


Bir süre için, kalp kası gerekli kan dolaşımını sağlar ve artan ihtiyacı karşılar (telafi edici mekanizmalar). Hastalanan kalp kası büyümesine rağmen güçsüzleştiği için bu durumun ağır etkileri vardır. Bu durumun oluşmasına neden olan çeşitli hastalıklarla birlikte, güçsüzleşen kalp artık yeterli miktarda kanı vücuda pompalayamaz. Aynı zamanda, vücuttan kalbe dönen kan da eskisi kadar hızlı içeri alınamaz ve kan kalbin ‘’önünde’’ birikir.

Eğer kalbin sol tarafı güçsüzleşirse, kan akciğerlerde birikerek nefes darlığı ve öksürüğe neden olur. Eğer kalbin sağ tarafı güçsüzleşirse, sistemsel dolaşımda meydana gelen sıkışma sonucu bacaklar ve vücudun diğer bölgelerinde ödem oluşur. Bu durum hastada hızlı kilo artışına sebep olur. Çoğunlukla, kalbin iki tarafı da etkilenir.

 

Konjestif kalp yetmezliğinde acil durum (dekompansasyon)

Nefes darlığı ve ödem gibi semptomlar birkaç gün ya da hafta boyunca ilerlemeyi sürdürecektir. Genelde, ani bir nefes darlığı görülebilir.

Telafi edici mekanizmalar artık işe yaramadığında, nefes almak güçleşir ve hırıltı duyulur. Buna göğüste şiddetli baskı hissi de eşlik eder. Böyle bir durumda derhal ambulans aranmalıdır. Ambulans gelene kadar hasta mümkünse dik oturarak beklemelidir. Hastanın önemli belgeleri (örneğin CRT hasta kimlik kartı, ilaç listesi, medikal raporlar) acil müdahale uzmanına temin edilirse durumu daha hızlı değerlendirebilecektir.

Elektriksel uyarı iletiminde bozukluk (sol dal bloğu)

Kalp kasında oluşan değişimler, kalbin elektriksel iletkenliğine de zarar verebilir. Ölen kalp kası hücreleri ve bağ doku oluşumu elektrik sinyallerinin iletimini etkiler. Elektrokardiogram (EKG) muayenesi, sol dal bloğuna işaret eden değişimler gösterir.

İki ventrikülün uyarılması arasında gecikme olduğu gibi sol ventrikülün uyarımında da gecikmeler gözlenir. Bu durum pompalanan kanın miktarının azalmasına neden olur.

 

Kalp yetmezliği olan hastaların üçte biri aynı zamanda hayati tehlikesi olabilen ritim bozukluklarından da şikayetçidir. Ani kardiyak ölüm ile hayatlarını kaybetme riskleri 6 ila 9 kat daha fazladır. Değişen kalp kası, ventriküllerde başka odaklardan da uyarı oluşturarak ventriküler fibrilasyona kadar ilerleyebilecek olan bir zincir etkisi yaratır. Bu durumda kalp pompalama işlevini kaybeder ve beyin ve diğer organlar oksijen alamaz. Bilincini kaybeden hastaya, birkaç dakika içerisinde fibrilasyonu durdurmak için müdahale edilmez ise hayatını kaybetme riski yüksektir.

 

Kalp yetmezliğinin evreleri

Kalp yetmezliği zamanla gelişimine göre değerlendirilir. Semptomlar aniden, şiddetli olarak görülmeye başlandıysa akut kalp yetmezliğidir. Kronik kardiyak yetmezliği semptomları ise aylar hatta yıllar içerisinde zamanla ilerler.

 

NYHA sınıflandırması

Kalp yetmezliği, New York Kalp Derneği (NYHA)’nin belirlediği evrelere göre sınıflandırılır:

·         NYHA sınıf I: Fiziksel aktivite sırasında nefes daralması ve güçsüzlük görülmez

·         NYHA sınıf II: Fiziksel aktivite sırasında nefes darlığı ve yorgunluk görülür ve fiziksel aktiviteler sekteye uğrar.

·         NYHA sınıf III: Normal fiziksel aktiviteler sekteye uğrar

·         NYHA sınıf IV: Dinlenme sırasında bile nefes darlığı görülür

Sınıf I hastaları kalpleri güçsüzleşmesine rağmen belirti hissetmezler. Bu durum ilaç kullanırken önemlidir. Doktorunuz kalp yetmezliği teşhisi koymuş ise hastalığın ilerlemesini engellemek için ilaçların düzenli olarak alınması önemlidir.

ICD elektroşokları taşikardileri sonlandırır

İmplante edilebilir kardiyoverter - defibrilatör (ICD) cihazı taşikardileri (kalp ritmi o kadar yüksektir ki, kanın sirkülasyonu sağlanamaz) sonlandıracak elektroşok tedavisi sağlar.

Taşikardinin nedeni koroner arterlerin daralması, miyokardiyal infarktüs ve konjestif kalp yetmezliğinin yanı sıra görülen diğer kalp hastalıklarıdır.